2020/01/25

232) කිරුළු පැලදි කොරෝනගේ කෙරුවාව

හැඩ වැඩ කොරෝනා

දැන් ලෝකේ හැම තැනකම කතාවන මාතෘකා අතර මුල් තැනක තියෙන්නේ කොරෝනා වයිරසය. ඒ අදාල වයිරසය අළුත් නිසාත් , එහි හැසිරීම පිළිබඳ තවමත් සම්පුර්ණ අවබෝධයක් පර්යේෂකයන් අතර නැති වීමත්, දිනෙන් දින වයිරසයේ බලපෑම පැතිරීම සහ ඒ ඔස්සේ සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව ක්‍රමයෙන් වැඩි වීමටත් වඩා, මාධ්‍ය මගින් ලබා දෙන ප්‍රචාරයන් ඊට හේතු වෙනවා.

ප්‍රධාන සහ පිළිගත් ජනමාධ්‍ය අදාල සෞඛ්‍ය අංශ වල උපදෙස් අනුව යමින් තොරතුරු ලබා දුන්නත් , එවැනි ප්‍රධාන මට්ටමේ නොවන මාධ්‍ය සහ ෆේස්බුක් වැනි සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ තුලින් පැතිරෙන සමහර ව්‍යාජ තොරතුරු නිසා පවතින අවදානම සහ ඒ ආශ්‍රිත බිය  තවත් වැඩි කරන තත්ත්වයක් පෙනෙන්නට තිබෙනවා. ඒ බියට වඩා ප්‍රධාන කරුණ වන්නේ වැරදි තොරතුරු සමාජ ගත වීම තුල , යම් අවස්ථාවක මෙය වසංගත තත්ත්වයකට පත්වීමේ තත්ත්වයකදි එය පාලනයට ලොකු බාධාවක් වෙන්න පුළුවන් මේ කියන වැරදි මතවාද.

අන්න ඒ නිසා හිතුනා මුලින්ම මේ විදියට දැනට පැතිරෙන වැරදි තොරතුරු කිහිපයක් පිළීබඳව ඇත්ත කතා කරන්න. ඊට පස්සේ කොරෝනා වයිරසය පිළිබඳ ඔබ දැන ගත යුතු තොරතුරු ටිකක් කතා කරන්නම්. මේ කතා කරන්නට අවශ්‍ය තොරතුරු ලබා ගන්නේ පසුගිය දින කිහිපය පුරා අප වෙත කැනඩා  විසින්අප වෙත ලබා දෙන සෞඛ්‍ය වැඩසටහන්  ඔස්සේ දිනපතා ලබා ගන්නා දැනුම සහ මෙවැනි අවදානම් අවස්ථාවක් ලෙස 2009දී H1N1 ලංකාව තුල පැතිරෙත්දි , එම රෝගීන්ට ප්‍රතිකාර කිරීමටම සැකසුනු කරාපිටිය ශික්ෂණ රෝහලේ ඒකලන ඒකකයේ මුල්ම කණ්ඩායමේ සාමාජිකයෙක් ලෙස වසර ගණනාවක් පුරා මෙවැනි අකීකරු වයිරස සහ බැක්ටීරියාවන් සමඟ සටන් කළ රෝගීනට ප්‍රතිකාර ලබා දෙමින් ලද දැනුමත් සමඟිනි.

කතා අංක 1- ඇතුල පිටට දාන කොරෝනා
මේ දිනවල සමාජ මාධ්‍ය තුල පැතිරෙන පහත දැක්වෙන පිංතූරය සහිත ලිපි මගින් කියැවෙන්නේ කොරෝනා වයිරසය සමඟ එන ගැටළු තුල මුහුණු වැස්මක් භාවිත කරන ආකාරයි. කෙසේ වෙතත් මේ තොරතුර සම්පුර්ණයෙන්ම වැරදියි

කිසිම විටෙක මෙබඳු මුව වැස්මක් , මෙහි කියන පරිදි ඇතුලත පිටතට සිටින සේ නොපළදියි. හේතුව මෙම මාස්ක් වල තාක්ෂණික සැකසුම ඇත්තේ මේ කියන ආකාරයට ඇතුලට පිටටත් , පිටත ඇතුලටත් සිටින සේ පැලදීමට නොවන නිසාවෙනි.

හරි මේ කතාව වැරදි නම් මොකක්ද හරි දේ කියල බලමු නේද?

මුලින්ම කියන්න ඕන , මෙවැනි වයිරස් වසංගත තත්ත්වයකදී මෙම සාමාන්‍ය මුහුණූ වැසුම් (මෙහි Medical masks ලෙස හැදින්වුවද පොදුවේ මේවා හදුන්වන්නේ Surgical masks ලෙසයි)  මගින් වයිරසය පැතිරීම සහ වයිරසය තමා වෙතට ඇතුළු වීම “යම් ප්‍රමාණයකට“ සීමාකරගත හැකි වුවත් එමගින් සම්පුර්ණ ආරක්ෂාව ලැබේ යැයි විශ්වාස කර අනෙක් ආරක්ෂක උපක්‍රම ( ඉදිරියේදි කතා කරනවා) අනුගමනය නොකිරීම “වයිරසයට අත වැනීමකි“.

දැන් අපි ටිකක් කතා කරමු මේ Surgical mask වල කෙබඳු තාක්ෂණයක්දැයි භාවිත වන්නේ. අපි මෙතැනදි කතා කරන්නේ වෙළඳපලෙන් මිළදී ගත හැකි හොඳ තත්ත්වයේ surgical mask එකක් පිළීබඳවයි.
මෙබඳු මාස්ක් එකක ප්‍රධාන ස්ථර තුනක් තිබෙනවා. (සමහර අවස්ථා වල දෙකක් ලෙස හඳුනගන්නත් පුළුවන්) එයින් වර්නවත් ස්ථරය , සාමාන්‍යෙයන් නිල් හෝ කොළ පැහැයට හුරු පැහැගන්වල තිබෙන කොටස හදල තිබෙන්නේ ජලය අවශෝෂණය නොකරගන්නා ද්‍රව්‍යයකින්. ඒ කියන්නේ මේ ලේයර් එක මත දියර බිඳිති ඇලී පවතින්නේ නැති තරම් තව විදියකින් කිව්වොත් ඒක fluid repellent layer එකක්. දැන් එතැනින් ඇතුලට ගියාම තිබෙන්නේ තූනී , නමුත් පෙරහනක් ලෙස ක්‍රියාකරන ස්ථරයක් , මේ filter එක බැක්ටිරීයා සඳහා නම් යම් ඉහළ මට්ටමක බාධකයක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වුනත් , වයිරස සඳහා හැකියාව ඊට අඩුයි, නමුත් යම් වාසියක් නැතිවා නොවේ. සමහර අවස්ථා වල මේ ෆිල්ටර් ලේයර් එක, වෙන් කර නොහැකි ලෙස පළමු ලේයර් එකට ඇලී තිබෙන්නට පුළුවන්. ඊළඟට ඇතුලෙම තියෙන්නේ සුදුපාට ස්ථරය , ඒක තෙතමනය උරාගන්න සැකසී තිබෙන්නක්, මාස්ක් එක පළඳගෙන හුස්ම ගනිත්දි ඒ සමඟ එන තෙතමනය රැඳී පැවතීම ගැටළුවක් වෙන නිසා ඒ එන තෙතමනය උරාගන්නයි මේ සුදුපාට ලේයර් එක තනා තිබෙන්නේ.

හරියට දාගන්න කොරෝනා එන්න ඉස්සර

දැන් කෝකටත් කියල අපි බලමු හරියට මේ මාස්ක් එක දාගන්නේ කොහොමද කියලා?
පළමු සහ වැදගත්ම පියවර , මාස්ක් එක අල්ලනත් ඉස්සර වෙලා හොඳින් අත් සෝදා ගන්න එක, මොකද නැත්නම් දැනටම අතේ තියෙන විෂබීජ නාහෙට දාගත්ත වෙනවා. ඊළඟට වයසට අදාල මාස්ක් එක තෝරාගෙන , වර්ණවත් පැත්ත ඔබේ ඉවතට තිබෙන විදියට සහ සුදුපාට පැත්ත මුහුණේ ස්පර්ශ වන විදියට , ඊළඟට  අර වර්ණවත් පැත්තේ නැමෙන සුළු තීරුව තිබෙන පැත්ත නාසය මතට තිබෙන විදියට තබල, බැදුම්  යොදා ගනිමින් හිස පිටුපසට වෙන්නට හොඳින් ගැටගසා ගන්න ඕන. මෙතැනදි “හොඳින්“ කියන්නේ නාසය , මුව සහ නිකට සම්පුර්ණයෙන් ආවරණය වන විදියට තිබෙන්න ඕන. අනෙක ඊළඟට අර නාසය මත තිබෙන තීරුව සෙමෙන් තද කරලා නාසයට හොඳන් ස්පර්ශ වෙන්න හදාගන්න ඕන.

දැන් ඊළඟට ඕක දාගත්තට මුලු දවසෙම එකම දාගෙන එන්න එක හොඳ මදි, රජයේ සෞඛ්‍ය ආයතන උපදෙස් දුන්නොත් මාස්ක් දාන්න ඕන කියල , ඒ ලබා දෙන උපදෙස් වල දැක්වෙන කාළ සීමාවන් පස්සේ මාස්ක් එක ගතවල නිසි පරිදි බැහැල , අත්සෝදගෙන අළුත් එකක් දාගන්න අවශ්‍ය වේවි.  කළබල වෙන්න එපා, තවමත් සාමාන්‍ය ගමන් බිමන් වලදි මාස්ක් දැමීම අනිවාර්ය වන තත්ත්වයක් ලංකාවේ නැහැ වගේ. නමුත් ඉදිරියේදී එහෙම වුනොත් කියල තමයි මේ  විස්තරේ දාන්නේ. මේ අවස්ථාවේ රජයේ රොහල් සහ සෞඛ්‍ය ආයතන ඔස්සේ ලැබෙන උපදෙස් අනුගමනය කිරීම හුඟක් වැදගත් වේවි.


කතා අංක 2- මැරී වැටෙන කොරෝනා


Image result for corona videoතවත් වීඩියෝවක , ඇත්තටම කොටස් එක් කළ සැකසූ වීඩියෝවක පෙන්වන්නේ , මේ හිටගෙන ඉන්න මිනිස්සු මැරී වැටෙන්නට මේ වයිරසය හේතුවන බවයි. නමුත් කියන්නට ඕන මේ වයිරසය ක්‍රියාත්මක වන්නේත් H1N1 වගේ තමයි එක්තරා සීමාවකට. ඒ කියන්නේනේ මේ කොරෝනල හරිම කැමති නාසය , සයිනස් වලට , ශ්වසන පද්ධතියේ තෙතමනයත් එක්ක රැඳිල මුලින්ම උණ , කැස්ස , ශ්වසන අපහසුව ඇති කරල, ඊට පස්සේ නියුමෝනියාව වගේ තත්ත්වයකට ඇවිත් , වෙනත් ඉන්ද්‍රියයන් දුබල කරල පුද්ගලයා අවදානමට ලක් කරන එක.  එහෙම නැතිව හදවත පසාරු කරගෙන වෙඩි උණ්ඩයක් ගියා වගේ වයිරසයි ඇඟට ඇතුළු වූ සැනින් මිනිස්සු මැරී වැටෙන්න්නේ නැහැ මේ තත්ත්වයේදී. සමරහ විට මේ මැරී වැටී ඇති අය පෙර කී දරුණූ තත්ත්වයෙන් පෙළුනු රෝගීන් වෙන්න පුළුවන්. නමුත් එය CoV ආසාදනයක පොදු ලක්ෂණයක් ලෙස සිදු වන්නේ නැහැ.

කතා අංක 3- වෙරි කරලා මැරෙන කොරෝනා


Image result for coronavirus මධ්යසාරතවත් ෆේස්බුක් පෝස්ට් එකක කියවෙන්නේ , මධ්‍යසාර පානය කිරීමෙන් මෙම වයිරසයේ ශක්තිය අඩපණ කරන බවකි. අදාල ෆේස්බුක් පෝස්ට් එකට හේතු පාදක වන කතාව නම් , ඇල්කොහොල් සහිත රසායනික ද්‍රව්‍ය (Ex: Alcohol based hand sanitizer) මගින් වයිරසයි අක්‍රිය කළ හැකි බව වුවත් , මුහුණුපොත තුල පැතිරී යන්නේ මධ්‍යසාර පානය මගින් මෙම අවදානමෙන් වැලකිය හැකි බවකි. එය අසත්‍යයකි, මත්පැන් අධිකව භාවිත කිරීම යනු මෙවන් අවදානම් තත්ත්ව වලට අතවැනීමක් බව පමණක් මතක් කරනුයේ ඊට හේතු වන වෛද්‍යමය සාධක රැසක් ඇති නිසාවෙනි.

කතා අංක 4- මස් නොකනු කොරෝනා

තවත් නිර්මාංශ භෝජන පිළිගත කතා කරන ෆේස්බුක් පිටුවක් විසින් බෙදා හරින්නේ , කොරෝනා වයිරසය මස් නිසා වැලදෙන හෙයින් මස් මාංශ ආහාරයට ගැනීමෙන් වැලකී සිටින ලෙසයි. මෙබඳු සොයා ගැනීමක් ලෝකයේ කිසිදු තැනක හඳුනාගෙන නැත. නමුත් නිසි ලෙස සකසා නොගත් , විශේෂයෙන්ම නිවැරදි උශ්නත්වයන් යටතේ තම්බා පිස නොගත් මස් මංශ ඔස්සේ විවිධ අවදානම් ඇති බව බව සත්‍යයකි . නමුත් නිසිලෙස පිස සූදානම් කරගත් මස් හෝ මාංශ ආහාරයට ගැනීමෙන් කොරෝනා වයිරසය දේහ ගත වන බව මේ දක්වා හඳුනාගෙන නැත. කෙසේ වෙතත් මස් මාංශ නිශ්පාදන කටයුතු වල යෙදෙන සේවයකින් විශේෂිත ආරක්ෂක උපකරණ භාවිතය සුදුසුබව සෞඛ්‍ය අංශ මගින් දන්වනවා.


කතා අංක 5- හැදුනොත් මැරුණා කොරෝනා

අනෙක් වැදගත්ම කාරණය නම් , කොරෝනා ආසාදනය වූ හැම කෙනෙක්ම ඒ හේතුවෙන් මිය යන්නේ නැත. එහි වැඩිම බලපෑම ඇති කරන්නේ ප්‍රතිශක්තිය දුර්වල වූ අයට , නැත්නම් ප්‍රතිශක්තිය අඩු කරවන රෝග වලින් පෙළෙන අයට , නැත්නම් වයස් ගත හෝ කුඩා දරුවන්ටය. එසේ නොවන අයටද අවදානමක් නැතැයි නොකියතත්, වැඩිම බලපෑම ඇත්තේ පෙර කී කණ්ඩායම් වලටය.

දැන් එන්නේ ඇත්ත කොරෝනා

මේ කොරෝනා කියන්නේ සත්තුන්ට මිනි්සුන්ට සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව , ශ්වසන පද්ධතිය ආශ්‍රිත රෝග තත්ත්ව ඇති කරමින් වසර ගණනාවක් අපත් එක්ක රැඳී සිටි වයිරස කණ්ඩායමක්. සමහර විට ඔබටත් යම් අවස්ථාවක මේ වයිරස පවුලේ කෙනෙක් නිසා සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව හැදිල තිබෙන්න ලොකු ඉඩක් තිබෙනවා. දැනට මෙයාලගේ පවුලේ වයිරස හතක් ඉන්නවා මිනිස් ජීවිත එක්ක ගනුදෙනු කරන. ඒ කියන්නේ සාමාන්‍ය හෙම්බිරිසාවක් හදල ඊට පස්සේ ලොකු කරදරයක් නොකර ඉවත් වෙලා යන්න හරි , නැත්නම් ඊට වඩා බරපතල නියුමෝනියාව වගේ හදල ටිකක් කරදර කරන්න හරි මේ අයට පුළුවන්.

දැන් මේ අළුතම හඳුනගත්තු 2019nCoV වයිරසයත්, අර කී කිරුළක් දාපු වයිරස පවුලේ ( කොරෝනා පවුලේ) තවත් අළුත්ම සාමාජිකයෙක්.

මෙයාත් තමන්ගේ පවුලේ අනෙක් අය වගේම වැඩිපුර කැමති මිනිසුන්ගේ නාසය , උගුර , ශ්වසන පද්ධතිය වගේ තැන්වල රැඳිලා, පදිංචි වෙලා, පැටවු දාල සැර පෙන්වන්න. ඒ සැර පෙන්විල්ල, සමහර විට සාමාන්‍ය උණ හෙම්බරිස්සාවක ලක්ෂණ දීල නැති වෙලා යන්නත් පුළුවන්. ඒ කියන්නේ හෙම්බරිසාව, කැස්ස, උණ ගතියක් , ඇඟ පත අමාරු බවක් තිබිලා අඩු වෙලා යන්නත් පුළුවන්. නැත්නම් ඊඨ වඩා ටිකක් ශ්වසන පද්ධතියේ පහලට ගිහින් නියුමෝනියාව වගේ දරුණු තත්තවයකට ගෙනත් ඊටත් එහාට ගිහින් සමහර ඉන්ද්‍රිය අවයව අඩපණ කරල ජීවිතය අවදානම් තත්ත්වයකට ගෙනියන්නත් මෙයාට පුළුවන්.

කොරෝනා spray කරන්න එපා
මතකද කලකට ඉස්සර ආව මාර්ස් (MERS) සහ සාර්ස් SARS)  කියල මේවගේම ඒ දවස් වල මහ භයානක ගැටළුක් මතුවුනා. මෙයත් ඒ වගේම තමයි දැන දන්නා විදියට. ලෙඩේ තිබෙන කෙනෙක්ගේ නාසයෙන් මුඛයෙන් පිටවන බිඳිති සහ ඉතා කුඩා ක්ෂුද්‍ර බිඳිති සමඟ පරිසරයට සහ වෙනත් අයෙක් වෙත පැනගන්නට මේ වයිරසයට පුළුවන්. එහෙම පැන ගන්න වයිරසය අනෙක් කෙනාගේ ඇඟට අතුළු වෙලා දින දෙකක් සහ සති දෙකක් අතරේ රෝග ලක්ෂණ මතු කරන්න පුළුවන්. දැනට මේ ගැන පර්යේෂණ කරගෙන යතත්, සැක කරනවා මේ විදියට රෝග ලක්ෂණ මතු නොවනත් , වයිරසයට පුළුවන් කම තියෙනවා කියලා අදාල පුද්ගලයාගේ “බිඳිති“ ඔස්සේ වෙනත් අයෙක්ට ඇතුළු වන්නට. ඒ කියන්නේ ලෙඩ නොවූ මේ වයිරස ආසාදියන් ඉන්න පුළුවන්.

ඒ නිසා වඩාත්ම වැදගත් මේ ගැටළුවට පත්වීමෙන් වැලකී සිටීම, ඒ කියන්නෙ වලක්වා ගැනීමයි වැදගත්ම. කෙහොමද මේ කොරෝනා දේහ ගත වීමෙන් සහ එමගින් රෝගී වීමෙන් වලකින්නේ,

කළිසමේ , බෙල්ට් එකේ එල්ලගෙන වුනත් යතෑකි
වැදගත්ම දේ “නිවැරදිව“ අත් සේදීම, අපි සාමාන්‍යෙයන් කතා කරන කෑමට පෙර , වැසිකිළියාමෙන් පසු වගේ අවස්ථා වලට අමතරව  කිවිසුම් යැවීමකට පස්සේ , නාසය පිරිසිදු කිරීමකට පස්සේ එහෙම නැත්නම් විශේෂයෙන්ම , ඔබ මිනිසුන් බහුලව ගැවසෙන තැනක රැදිසිටියා නම් , එහි ඇති උපකරන , දෙර අගුළු , මේස වැනි දේ අත පත ගෑවෙන නිසා පහසුකම් ලැබෙන ඉක්මණින්ම හොඳින්, සහ නිවැරදිව සබන් සහ ගලා යන ජලය භාවිත කරමින් අත් සේදීම හරිම වැදගත්. ඔබ පොදු ප්‍රවාහන සේවා භාවිත කරනවා නම් මෙය හරිම වැදගත්. නමුත් හැම තැනම මේ විදියට අත සෝදන්නට පහසුකම් නැති වෙන්නට පුළුවන්. අන්න ඒ අවස්ථා වල ප්‍රෙයා්ජනයට ගන්නට හොඳයි, Hand sanitizer  එකක් . අද ඕනම ෆාමසියකින් මේ Alcohol Based Hand Sanitizer මිලදී ගන්න පුළුවන්. හොඳට මතක තබා ගන්න Hand sanitizer එකක් ගනිත්දි brand name එකට වඩා එහි Alcohol අඩංගුද බව කියවා දැනගන්න. සාමාන්‍යෙයන් 70%ක ඇල්කොහොල් ප්‍රතිශතයක් සමඟයි මේ සැනිටයිසර් නිශ්පාදනය කෙරෙන්නේ. එ වගේම බෑග් එකේ දාගන්න පුළුවන් , එහෙම නැත්නම් කළසමේ බෙල්ට් එකේ පැත්තකින් එල්ල ගන්න පුළුවන් පුංචි සැනිටයිසරයකින් සෑහෙන උදව්වක් ගන්න පුළුවන්.

ටුෂූ නැත්නං වැලමිටින් හාච්ච්ං


කෙසේ වෙතත් ඔබට මේ රෝග ලක්ෂණ මතුවේ නම් ඒ ගැන අවධානය යොමු කිරීම වැදගත්, පළමුව විවේකය , දියර වර්ග වැඩි පුර පානය කිරීම , නිසි පෝෂණය පවත්වාගෙන යාම වගේ පොදු කාරණා අතරේ තමනගේ රෝග ලක්ෂණ වැඩිවන ස්වභාවයක් ඇත්නම් ඉක්මණින් රෝහලකට යොමු වීමත් වැදගත්. එතැනදි ඔබ මාස්ක් එකක් පැලඳගෙන යනවා නම් එය ඔබට වගේම අනෙකාටත් යහපතක්. ඊට අමතරව , ඔය හොටු හූරළා සාක්කුවේ දාගන්න ලේන්සුව ගෙදර තියල, හැකිනම් facial tissue ටිකක් බෑග් එකේ දාගෙන යන්න. කැස්සක් කිවිසුමක් ආවොත් ටිෂු එකක් මගින් විසබීජ විසිරීම අඩු කරන්න උත්සාහ කරන්න නැත්නම් ඇඳුමෙන් හෝ වැලමිට භාවිත කරමින් එම උත්සාහ දරන්න. හොටු සූරන්න වෙන අවස්ථාව අර අළුත් ටිෂු එකක් ගන්න, වැඩේ ඉවර කරල තැන තැන විසි කරන්නේ නැතිව , කසල බාල්දියකට දමන්න. ඊට පස්සේ මතක ඇතුවම අත පිරිසිදු කරගන්න. පෙර කී සැනිටයිසර් එක මෙතැනදිත් වැදගත් වෙනවා.

හැකියාවක් තිබේ නම්  මෙම රෝගයේ යැයි සැක කළ හැකි ලක්ෂණ පෙන්වන පුද්ගලයින් සමඟ සමීප සබඳතා සීමා කරගන්න , එසේ නොකළ හැකි අවස්ථාවක පෙර කී ආරක්ෂණ පියවර ඔබේ ආරක්ෂාවට යොදා ගන්න.

කෙසේ වෙතත් , මේ කොරෝනා වයිරසය හඳුනාගැනීමේ සර්ථක පරික්ෂණ පහසුකම් අද වෙත්දි ලංකාවේ තිබෙනවා , හඳුනාගත්තත්, ඊට විරුද්ධව ක්‍රියාත්මක කළ හැකි ස්ථිර ප්‍රතිකාරයක් නම් තවම නැහැ. ඒකෙන් කියන්නේ නැහැ කොරෝනා ලෙඩේ හැදුනොත් “මැරුණාම“ තමා කියල, මෙවන් වයිසර ආසාදන වලදී බොහෝ විය පුද්ගලයාගේ දේහයෙන් ඇති කරන ප්‍රතිශක්තිය මගින්ම රෝගය සුව කරනවා. මෙතැනදීත් එසේමයි.නමුත් රෝගියාගේ ප්‍රතිශක්තිකරණ හැකියාව අනුව පෙර කී විදියට හොඳ වෙන්න වැඩි අවස්ථාවක් වගේම නියුමෝනියාව වගේ තවත් කරදර ඇති කරන්නට හෝ ජීවිතය නැති වන තත්ත්වයට පත් කරන්නටත් යම්  හැකියාවක් තිබෙනවා. කෙසේ වෙතත්  තවමත් මේ වයිරසයේ හැසිරීම 100%ක් පැහැදිලිව හදුනාගෙන නැති නිසා ඉදිරියේදී වෙනත් තොරතුරු ලැබෙන්න පුළුවන්.

කොරෝනාට කොරන්නට නම් 

දැනට පවතින තත්ත්වය අනුව වැදගත්ම දේ රෝගය පිළිබඳව දැනුවත් වීම සහ වලක්වාගැනීමේ උපක්‍රම ක්‍රියාත්මක කිරීමයි. ඒ අතරේ මේ වයිරසයේ ගොදුරක් වීමේ අවදානම් අවස්ථා සීමා කරගන්නට කටයුතු කිරීමත් වැදගත් වේවි.  එතැනදි ඔබේ පවිත්‍රතාව නිසි ලෙස පවත්වා ගන්නට අවශ්‍ය කරන යම් අමතර කරුණූ කිහිපයක් පිළිබඳව ඔබේ අවධානය යොමු කරන්නට කැමතියි, ඒ හොටු එකතු කරන ලේන්සුව වෙනුවට facial tissue ටිකක් පුංචි බෑග් එකක දාල ඔබේ සාක්කුවේ,  පසුම්බියේ හෝ අත්බෑගයේ තබාගන්න. ඊට අමතරව අත්බෑගයක් ඇත්නම් තවත් කඩදාසි උරයක් හරි තියාගන්න , පාවිච්චි කළ ටිෂු ටික දාගෙන ඇවිත් කසල බදුනකට දානකම් තබා ගන්න. මේ ටිෂු එක්කම පුංචි Hand sanitizer එකක් බෑග් එකේ තබා ගන්න එක වාසියක්. හිතන්න වැඩට යත්දි බස් එකේ තද වෙලා , බස් එකේ පොලු වල තියෙන අනුන්ගේ හොටු ගාගෙන වැඩට යනවට වඩා හොඳයි බස් එකෙන් බැස්ස ගමන් Sanitizer පොඩ්ඩක් අතට දාගෙන , අත් පිරිසිදු කරගන්න එක. මේ වගේම වැදගත් දෙයක් තමයි surgical masks කිහිපයක් තබා ගැනීම. අවදානම් යැයි සැක කළ හැකි තැනකදි උදාහරණයක්විදියට දැනට නම් රෝහලක බාහිර රෝගී අංශයට වෙලා රැඳී ඉන්න වෙලාවක වගේ නැත්නම් හුඟක්ම ජනාකීර්ණ තදබද තැනකදි  , අර මාස්ක් එකක් පැලඳගන්න එක ඇඟට ගුණයි.

කෙසේ වෙතත් , මේ අවස්ථාවේ වැදගත්ම දේ රජය අනුබද්ධ සෞඛ්‍ය ආයතන , සෞඛ්‍ය අමාත්‍යංශය ලබා දෙන උපදෙස් අනුව කටයුතු කිරීමයි.

නිවැරදිම තොරතුරු සඳහා https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/index.html
https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019

අදට කතාව අවසන්, සුව සතුට පිරි දිනයක් ඔබට!

2019/12/20

231) හිල තනා වල ගේන බොත්තම

මේ නත්තල් කාළේ
මේ නත්තල් කාළේ, ඒ වගේම පාසල් නිවාඩුව ඒ කියන්නේ අම්මල තාත්තලගේ වැඩි වැඩිම , හැබැයි පැටවුන්ට සතුට වැඩිම කාළෙ.කොහොම වුනත් මේ සතුට වැඩි කාළෙ සිදුවන්නට පුළුවන් අනතුරක් ගැනයි අද මේ කතා කරන්න හදන්නේ.

අද දවසේ ඕනම නගරයක කඩ සාප්පුවකට ගියොත් නැත්නම් කඩවීදියක ගියත් පැටවුන්ට ගන්න පුළුවන් සෙල්ලම් බඩු අතරේ පුංචි ටෙලිෆෝන් , විවිධ නාද මවන පුංචි සංගීත උපකරණ , කෙටියෙන්ම කිව්වොත් පුංචි බැටරි කෑළී වලින් ක්‍රියාත්මක වන සෙල්ලම් බඩු බොහෝමයි. ඇත්ත මේ සෙල්ලම් බඩු ලාබයි, ඒ වගේම ලේසයි නේ? මොකද ඉබේම වැඩ කරනවා අම්මට තාත්තට කරකවන්න , නටවන්න ඕන නෑ. හැබැයි පොඩි ප්‍රශ්නයක් තිබෙනවා. ඒ මේ සෙල්ලම් බඩු වල ක්‍රියාකාරීත්වය යොදා ගන්නා අර බෙහෙත් පෙත්තක් වගේ පැතලි බැටරිය.
මෙන්න මේ අවදානම් පෙත්ත

ඇයි , මේ පුංචි පැතලි බැටරිය , සෙල්ලම් බඩුවේ ඇතුළෙ තියෙන කම් ගැටළුවක් නෑ, නමුත් දන්නවනේ පැංචන් සෙල්ලම් කරත්දි , එහා මෙහා හැපෙත්දි ඒවායේ කෑළී , ගැලවෙන්න , බුරුල් වෙන්න පුළුවන්. එහෙම වෙලා මේ බැටරි එළියට වැටුනොත් , නැත්නම් එළියට පේන්න දැක්කොත් පුංචි පැටවුන් මොකද කරන්නේ ඒවා අදල ගන්න පුළුවන්. හරි ලස්සනට දිස්නෙ ගහන මේ “රස දේ“ කටේ දාගන්න , එහෙම නැත්නම් නාසයේ දාගන්න පැටවු හරි කැමතියි. ඒ විතරක් නෙවි , ටිකක් ලොකු දඟයෝ පවා මේ බැටරි කටේ දාගන්නේ කුතුහලයට වඩා සෙල්ලමට , නමුත් ඒ සෙල්ලම ලෙල්ලම වෙන්නේ ගිලුණම තමයි.
දැන් මේ පෙති බැටරි කෑල්ල ගිළුනොත් , නාසයේ දාගත්තොත් මොකද වෙන්නේ. ඊට ඉස්සර වෙලා , මෙහෙම කටේ නාසයේ දාගන්න හදත්දි ශ්වාස නාලයේ හිරවීමක් වුනොත් ඒක ක්ෂණි අවදානමක් , ඒ වගේ අවස්ථාවක මොකද කරන්නෙ කියල දැන ගන්න පෙර දිග ලිපියක් ඇති එය කියවන්න. (මොකද ඒ පුද්ගලික අත්දැකීම නැවත ලියන්න තබා මතක් කරන්නවත් කැමති නැති නිසා. මෙන්න ඒ ලිපියට ලිංක් එක http://www.nursinglk.com/2011/08/52.html)

හැමදේම කටේ දාන මේ කාළේ තමා වඩා අවදානම්
නමුත් බොහෝ වෙලාවට මේ බැටරි ඒ විදියට හිර වෙනවට වඩා වෙන්නේ , දරුවා එය ගිලින එක, නැත්නම් නාසයේ , කනේ දාගන්න එක. දැන් මොකද වෙන්නේ. බොහෝ වෙලාවට අම්ම තාත්ත ඒ මොහොතේ නොදැක්කා නම් , සැක කරන්නට හේතුවක් නොවුනා නම් , ඒ තමයි වඩාත්ම අවදානම් තත්ත්වය . දැන් මොකද වෙන්නේ ගිල්ල , නැත්නම් ඇතුලට දාගත්ත බැටරිය නිසා ඇති වන විද්‍යුත් සහ රසායනිත් ක්‍රියාවලිය නිසා , දරුවගේ පටක පිළිස්සෙන්ට , පටක මැරෙන්නට පටන් ගන්නවා. සමහර අවස්ථා වල ඒ “පිළිස්සීම“ පැටියගේ ඇඟ ඇතුළේ ලේ නහර , නැත්නම් ශ්වාස නාලයේ නැත්නම් උදරයේ පටක වල කුහරයක් හදල මරණීය විය හැකි අවදානමක් ඇති කරන්නට පුළුවන්.

 තැනේ හැටියට මතුවන  රෝග ලක්ෂණ වෙනස් වෙනවා වගේම , ඒ රෝග ලක්ෂණවලට හේතුව මේ බැටරි ගිලීම කියල හදුන ගනිත්දි සෑහෙන හානියක් වෙලා. කෙසේ වෙතත්, හේතුවක් හඳුනාගත නොහැකි හැඩිල්ලත් සමඟ බඩේ , නැත්නම් කණේ කැක්කුමක් පෙන්වීම , හුස්ම ගැනීම අපහසුබවක් පෙන්වීම, හුස්ම ගන්නා විට වෙනස් ශබ්දයක් ඇසීම, මල පහ සමඟ කළ පැහැ ලේ පිටවීම , ලේ සහිතව වමණය දැමීම වගේ ලක්ෂණ පමාවීමත් එක්ක මතුවන්නට පුළුවන්.

ඊළඟ මොහොතේ උගුරේ “සිදුරක්“ හදන්නත් පුළුවන්
දෙමාපියන් දැන ගත යුතු වැදගත්ම දේ මේක. මේ බැටරියක් ගිලීම , දෙහි ඇටයක් , නැත්නම් ඉරේසර් කෑල්ලක කොටසක් ගිලීයාමට වඩා අවදානම් , මොකද බැටරි කෑල්ල ගිළුනු අවස්ථාවේ ඉඳන් එය සක්‍රියවෙලා , දරුවගේ පටක මරාදාන්න පටන් ගන්නවා. ඒ කියන්නේ  පමාවෙන්න පමා වෙන්න දරුවට වෙන හානිය වැඩියි , සමහර විට නැවත නිවැරදි කරගන්න බැරි වෙන්න පුළුවන් හානියක් වෙන්නත් පුළුවන්.
එහෙම නම්, මොනවාද කළ යුත්තේ,

  1. අවුරුදු පහට අඩු දරුවෙක්ට මෙබඳු බැටරි සහිත සෙල්ලම් බඩු ලබා නොදෙන්න. 
  2. අවුරුදු පහට වැඩි  නමුත් මේ අවදානම පිළිබඳව තේරුම් කර දිය නොහැකි වයස් මට්ටමේ දරුවෙක්ට මෙවන් “පැතලි බැටරි“ සහිත සෙල්ලම් බඩු ලබා දීමෙන් හැකි තරම් වලකින්න.
  3. ලබා දිය යුතුම නම් , සෙල්ලම බඩුවේ බැටරි යොදන ස්ථානයේ ඇති ආවරණය අතින් තද කර ඉවත් කරන එකකට වඩා , වෙනත් ආරක්ෂක ක්‍රමයක් සහිත ආවරණයක් ( ඉස්කුරුප්පු ඇණයක් මගින් තද වන, තද කර කරකවා ගැලවිය යුතු , වැනි) සෙල්ලම් බඩුවක් දෙන්න.
  4. දණ ගාණ වයසේ  දරුවන් නිවසේ සිටී නම් මේ වර්ගයේ සෙල්ලම් බඩු එම කුඩා දරුවන් ගැවසෙන ප්‍රෙද්ශයේ නොතබන්න. ඔවුන්ගේ ඇස ගැටෙන ලෙස මේවායේ බැටරි ගැලවිම මාරු කිරීම වැනි කටයුතු නොකරන්න.
  5. ශ්‍රවණාධාර හෝ වෙනත් අත්‍යවශ්‍ය උපකරණ වල මෙම බැටරි භාවිත කිරීමට සිදුවේ නම් කුඩා දරුවන් සමඟ සිටිනා විට ඒවායේ බැටරි මාරු කිරීම් සිදු නොකරන්න.
  6. භාවිත කළ බැටරි නිසි ලෙස බැහැරලන්න, ඒවා නිවසේ එක් රැස් කරතැබීමෙන් වළකින්න. භාවිත කිරීමට ගෙනා අළුත් බැටරි වේ නම් ඒවා ආරක්ෂාකාරීව තැන්පත් කරන්න.
  7. කිසිදු විටෙක ඖෂධ තැන්පත් කර ඇති ස්ථාන වල මෙම බැටරි තැන්පත් නොකරන්න.
වැදගත්ම දේ , මේ ලිපියේ අපි දරුවන් ගැන කතා කළාට යම් හේතුවක් නිසා මේවා වැඩිහිටි කෙනෙක්ට ගිළුනත් ප්‍රතිපලේ එකමයි . ඒ නිසා එවන් අවස්ථාවකට මුහුණ දුන්නා නම් , නැත්නම් දරුවා එවන් අවදානමක බව දැන ගත්තා නම් , සැකකළ යුතු වේ නම් ,
  1. විවිධ දියර වර්ග පොවමින් බලෙන් වමනය කරවන්නට උත්සාහ කරන්න එපා, ( බැටරි ගිළුණු අවස්ථාවක රෝහලට රැගෙන යන තුරු වරින් වර පැණි හැන්දක් දෙකක් ලබා දීම අවදානම යම් තරමකට අඩුකරවිය හැකි බව සතුන් යොදා කළ පරික්ෂණ වලිදි හඳුනාගෙන තිබුණත්, මේ  සඳහා ගත කරන කාළය තුල දරුවා අවදානම් තත්ත්වයට පත් විය හැකි සහ ගැටළුව තවත් නරක තත්ත්වයට පත්වීමේ හැකියාව නිසා වඩාත් වැදගත් හැකි ඉක්මණින් දරුවා රෝහලට රැගෙන යාමයි)
  2. කනේ හෝ නාසයේ සිරවී නම් ඒවා පිටතට ගැනීමට කිිසිවක් නාසයට , කණට ඇතුළු කර තෙරපන්නට එපා.
  3. හැකි ඉක්මණින් , ළඟම තිබෙන පහසුකම් සහිත රෝහලකට යන්න. පමා වීම අවදානම වැඩි කරන බව හොඳින් මතකයේ තබා ගන්න.
  4. රෝහල් ගත කළ අවස්ථාවේ , අදාල සෞඛ්‍ය කණ්ඩායම වෙත සිදුවීමේ තත්ත්වය සමඟ දරුවා ගිලදැමූ හෝ සිර කරගත්  , හෝ සැක කරන පැතලි බැටරිය පිළිබඳ ඔබ දන්නා දේ දැනුම් දෙන්න. අමතර බැටරියක් තිබේ නම් එය දරුවා රෝහලට රැගෙන යන අවස්ථාවේම රැගෙන යන්න.
ඉක්මණින් නිසි ප්‍රතිකාරය ලද හොත් ලොකු කරදරයක් නොමැතිව දරුවා බේරා ගත හැකි වුවත් , මේ අවදානම ඇති කරදීමේ ඔබේ වගකීම පිළිබඳව හොඳින් දැනුවත් වීම ඉතා වැදගත් බව සිතට ගන්න.

එහෙම නම් මේ නත්තල් නිවාඩු සමයේ දරුවාට සෙල්ලම් බඩුවක් ගනිත්දි ටිකක් හොයල බලන්න. එය ඔබේ දරුවා ලොකු අවදානමකින් බේරා ගැනීමක් වන්නට පුළුවන්.

අදට කතාව නිමයි , අවස්ථාවක් ලැබෙන තැනකදි නැවතත් යමක් එක් කරන්නම්.

ලබන්නා වූ නත්තල , සුබ , සතුට පිරි සුන්දර නත්තලක් වේවායි මෙන්ම , ලබන්නා වූ 2020 නව වසර ඔබේ පැතුම් සඵල ගන්වන සුබ නව වසරක් වේවායි පතමි.


2019/10/06

230) ශිෂ්‍යත්වෙන් පස්සේ එන AjD ගැන දන්නවාද?


දින කිහිපයකට ඉස්සර වෙලා “ලෝක ළමා දිනය“සැමරූ අපේ පුංචි පැංචන් , පැංචියන්ට “තීරණාත්මක“ දවසක්. ඒ ශිෂ්‍යත්වේ ප්‍රතිපල පිට වෙලා. ඒ කියන්නේ අම්මයි තාත්තයි විතරක් නෙවේ , අල්ලපු ගෙදර ඉන්න අංකලුයි ආන්ටියිත් බලාගෙන ඉන්නෙ පැටියගේ රිසල්ට් එනකම්. මොකද ශිෂ්‍යත්වේ ප්‍රතිපලේ කියන්නේ අද බොහෝ වෙලාවට අම්මාගෙයි , තාත්තගෙයි ගෞරවය , ලොකුකම ඉහළ නංවන හෝ කඩා දමන තීරණාත්මක සාධකයක් වෙලා. 

2019/06/05

229) හිත් කපාගෙන “වඳ“ වෙන මිනිස්සු

කළකට පස්සේ නැවතත් යමක් ලියන්නත් මේ උත්සාහය. අවුරුදු අටකට ඉස්සර ආරම්භ කළ මේ “සොඳුරු සුව අසපුව“ අළුතින් ලිපියක් ලියන්නට ඇති උනන්දුව අඩුවීම නිසාදෝ සෑහෙන කළකින් ඔබත් එක්ක කතා කරන්න බැරි වුනා. නමුත් ඒ කාළය මීට වඩා ප්‍රෙයා්ජනවත් විදියට කැනඩාවට එන්නට මග ෆේස්බුක් ගෘෘප් එක ඇතුළෙ ගත කළා කියල හිතෙනවා. ඔබත් කැමති නම් ඇවිත් බලන්න.


හරි , දැන් අපි අද අපේ කතාවට එමු. කෙසේ වෙතත් මුලින්ම කියන්න ඕන, මම මේ ලිපිය ලියන්නේ කිිසිදු ආගමකට හෝ ජාතියකට , දේශපාලන පක්ෂයකට , පක්ෂග්‍රාහීව හෝ විරුද්ධව නොවේ. එසේ කිරීමට මට කිසිදු අවශ්‍යතාවයක් නැහැ. 

ඔබට මතක ඇති මීට ටික කළකට පෙර ලංකාව පුරා “වඳ කිරීමේ“ භීතිකාවක් පැතිරුණා, තිසර පට වල තිබෙන යමක් දියරයක් නිසා , නැත්නම් කොත්තුවක තිබුණු “පෙත්තක්“ නිසා වඳ වන බව ගිණිදැල් වගේ අපේ සමාජය තුල පැතිරී ගියා. එතැනදිත් “නොදන්නන්“ එය “පරම සත්‍යයක්“ ලෙස වටහා ගනිත්දි “ඇත්ත දත්තෝ“ විවිධ හේතු නිසා “ඇත්ත නොකියා“ මග හැරියා. ( කිහිප දෙනෙක් “ඇත්ත“ කියන්න උත්සාහ කළත් “මළකුණු වලට“ කෑදර මාධ්‍යය ඒවා නිසි ලෙස ජනතාව තුලට ගෙන ගියේ නැහැ. ) ඒ පිළිබඳව ඇත්ත “සොඳුරු සුව අසපුව“ තුල කතා කළා 213 වන මෙන්න මේ ලිපියෙදි

2019/04/28

කැනඩාවට Refugees & asylum ඔස්සේ වීසා දෙනවාළු , මේ ඇත්තක්ද?

(මේ ලිපිය “කැනඩාවට එන්නට මග“ ෆේස්බුක් ගෘෘප් එකේ (https://www.facebook.com/groups/SLtoCanada) මා පළකළ ලිපියකි.


සාමාන්‍යෙයන් කැනඩාව Refugees & asylum ලබා දෙන්නේ දිගුකාළීන සිවිල් යුද්ධයක් හෝ යම් ජනකොට්ඨාශයකට විශාල හානිවීමේ අවදානමක් ඇතැයි හඳුනාගත් අවස්ථාවන් වලදී , එක්සත් ජාතීන්ගේ සරණාගත ආයතනයේ අනුමැතිය හරහාය එසේ නොවේ නම් පෞද්ගලිකව නීතියේ පිහිට පැතීමෙන්. . මීට වසර කිහිපයකට පෙර සරණාගතයන් ලෙස කැනඩාවට පැමිණිමට ලංකාවේ පුරවැසියන්ට අවස්ථාවක් ලබා දී තිබුණද 2009 සිවිල් යුධ තත්ත්වය නිමාවීමත් සමඟ එම අවස්ථාව නිමාවිය.

2019/02/18

228) සැපට උරල- හිත රිද්දන-තෙවෙනි “අත“


අද මාතෘකාවෙන්ම ඔබට වැටහෙන්නට ඇති අද කතාවේ ප්‍රධාන චරිතය “දරුවන්“ බව . කෙසේවෙතත් මේ ප්‍රධාන චරිතය මතුකරන්න හේතු වෙන්නේ  වැඩිහිටියන්. තව විදියකින් කීවොත් මේ දරුවන්ගේ අනාගතය විනාශ කරන්නේ දැන උගත් වැඩිහිටියන්. සමහර විට තාත්තලා , අයියලා , මාමාල සීයල. ඔක්කොම පුරුෂ ලිංග පද වලින්ම ලීවේ ලංකාවේ කාන්තාවන් සිගරට් භාවිතය අඩුය කියන පදනම මත . ඒත් “කාළෙ වෙනස් තාළේ අළුත් නිසා “ ඒකත් වෙනස් වෙලාද දන්නෑ. එහෙම වුනොත් , ඔය දරු පැටියගේ ජීවිතේ බිඳන්න හදන කණ්ඩායමට ඒ අයත් එකතු කරගන්න.