2020/10/23

241) කෝවිඩ්ට බය වෙන්න ඕනමද?

ලංකාවේ ආයෙත් කෝවිඩ් ගැන කතාව පටන් අරගෙන, දවස ගානේ තැන් තැනි “පොකුරු පිපෙත්දි” සමාජගත වුනාද නැත්ද කියන එක ගැන තර්ක කරමින් ඉන්න මේ වෙලාවේ , මීට මාස පහ හයකට පෙර ලියූ ලිපියක් යම් යාවත්කාළීන කිරීමක් සහිතව නැවතත් මේ පළකරන්නේ කවුරු හරි යමක් ගනීවි කියන අරමුණින්. 

කෝවිඩ් 19 කියන්නේ ශ්වසන බිඳිති සහ ස්පර්ෂය මගින් බෝවන රෝග අතර පැතිරීමේ සීග්‍රතාවය (dissemination of an infection) ඉහළින් තිබෙන වයිසරයක්. වයිසරසයේ ප්‍රමාණය, ධාරක පරිසරයෙන් පිට පැවතීමේ කාළය සහ හැකියාව, දේහගත වන ආකාරය සහ දේහය/සෛලය තුල තම වර්ධනය සහ ප්‍රතිගුණනය කිරීමේ වේගය සහ හැකියාව අනුව ඒ හඳුනාගැනීම කරන්නේ. ඒ කියන්නෙ කෝවිඩ් 19 බොහොම ඉක්මණින් පැතිරීමේ යාමක් සිදුවෙනවා. ඒ සඳහා හේතුවන ප්‍රධාන සාධක විදියට , Asymptomatic stage ඒ කියන්නේ වයිරසය දේහගත වී , දින 2-11ක් පමණ වන තුරු කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් නොපෙන්වා “වයිරස පතුරවන්නෙක්“ ලෙස අදාල පුද්ගලයාට තිබෙන නොදැනුවත් හැකියාව , වගේම සමහර ආසාදියන්ට කෝවිඩ් ලක්ෂණ ලෙස සැලකිය හැකි කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් සම්පුර්ණ කාළය තුලම නොපෙන්වා සමාජය තුල පැවතීමේ හැකියාවත් හේතුවෙනවා. මේ අය සෞඛ්‍ය ප්‍රජාව තුල හඳුන්වනේ “supershedder,” ලා විදියට. 

මෙතැනදි තවත් ප්‍රායෝගික ගැටළුවක් මීට එකතු වෙනවා. ඒ සමාජය තුල ජනඝණත්වය වැඩි වන අවස්ථාවේ, එහෙම නැත්නම් එක් ප්‍රෙද්ශයක් තුල , වාහනයක් තුල තදබදය වැඩි වන තරමට, පුද්ගලයන් දෙදෙනෙක් අතර දුර අඩුවෙත්දි, Suppershredder කෙනෙක් , ඒ කියන්නේ වයිරසය දේහය තුල පවතින කෙනෙක්ගෙන් වෙනත් කෙනෙක්ගේ ඇඟට පැනල “අමුණ ගන්න“ මේ වයිරසයට තිබෙන හැකියාව වැඩි වෙනවා. 

අනෙක් හේතුව මෙම වයිරසයේ ආකෘතික ස්වභාවය. එනම් මෙහි ඇති ප්‍රෝටීනමය නෙරුම් නැත්නම් spikes අපේ දේහ සෛල වලට බැඳෙන්නේ වෙනත් සමාන වයිරසයකට ඇති මෙම “බැඳීමේ හැකියාවට“ වඩා දහගුණයක් ඉහළ හැකියාවකින්. තේරෙන බාසාවෙන් කිව්වොත්, මතකනම් අපි ඉස්කෝලේ යනකාළේ ළඟින් ගියත් මේස් වල තුත්තිරි වල් ඇපල ඇමිණෙන හැටි. අන්න ඒ වගේම මේ වයිරසය දේහගත වුනොත් දේහල සෛල වලට ඇමිණෙන්නේ “ආයේ ගලවන්න බැරි වෙන්නම“ තවත් මේ වයිරසයේ විශේෂ ලක්ෂණයක් තිබෙනවා. ඒ තමයි මේ වයිසරයේ පෙර කී නෙරුම් තුල , මිනිස් අක්මාවට , පෙහනලු අන්ත්‍ර වල සෛල වල “දොරවල් ඇරගෙන“ ඒවාට ඇතුලු වෙන්න පුළුවන් “යතුරක්“ (Furin activation sites)තිබෙනවා. අන්න ඒ හැකියාව නිසා , වෙනත් සෛල වලට සාපේක්ෂණ , මිනිස් අවයව කිහිපයකට එකවර පහර ගහන්නට මෙයාට පුළුවන්. මේ multi organ failure එක තමයි කෝවිඩ් නිසා මරණයට හේතුවන පොදු සාධකය වන්නේ. මේ “යතුරු හැකියාව“ කෝවිඩ් පැතිරීම වේගවත් වීමටත් හේතුවක්. 

තවත් සාධක ගණනාවක් තිබුණත්, පොදුවේ අපට පහසුවෙන් වටහා ගත හැකි සාධක විදියට මේතුලින්ම අපට ලංකාවේ කෝවිඩ් පැතිරයාම පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගන්න පුළුවන්. ඉහළ ජණඝනත්වයක් තිබෙන , පොදු ප්‍රවාහන සේවා බහුලව යොදා ගන්නා, ආයතන තුල මෙන්ම පොදුවේ ජනතාව තුලද අත්සේදීම තැන තැන කෙළ නොගැනීම වැනි “සරළ සෞඛ්‍ය ආරක්ෂක පුරුදු“ ගැන වැඩි තැකීමක් නොතිබුණු රටක, සාමාන්‍ය තත්ත්වය යටතේ කෝවිඩ් වයිරසයට “තෝතැන්නක්“ වෙන බව වෙනම කියන්න ඕන නැහැනේ. ඊටම සමහර පුද්ගලයන් තුල ඇති සාම්‍රපදායික මත සහ විශ්වාස මෙන්ම, පැතිරෙන විද්‍යාත්මක සනාථ නොකළ දැනුමද පෙර කී තෝතැන්න, රිදී නිම්නයක් කරාවි කෝවිඩ්ට. 

ඉතින් මේ පසුබිම තුල වයිසරයේ පැතිරීම පාළනය කළ හැකි හොඳම දේ පුද්ගලයන් අතර භෞතික දුරස්ථභාවය (එනම මීටර දෙකකවත් පරතරයක්) පවත්වා ගැනීමයි. නමුත් ලංකාවේ ජනගහනය , රැකියා ස්වභාවය ප්‍රවාහන පද්ධතිය ගැන සැලකීමේදී සහ පුද්ගලයන් තුල තිබෙන ආකල්පමය මතවාද අනුව මේ දුරස්ථභාවය පවත්වා ගැනීමට කළ හැකි හොඳම දේ “ඇඳිරි නීතියයි“ . ඊට අමතරව අත්සේදීම ,සමාජය තුල ගැවසීමේදී මාස්ක් එකක් පැළදීම (එය තමා‍ට ආරක්ෂාවක් දෙනවාට වඩා අනෙකා ආරක්ෂා කිරීමක් කරන්නේ) මුහුණ නොඅල්ලා සිටීමේ වැදැගත්මක , ලක්ෂණ ඇත්නම් වෙන්ව කාළය ගත කිරීම මෙන්ම ලක්ෂණ වැඩි වන තත්ත්වයකදි ඉක්මණ් ප්‍රතිකාරයට යොමු කිරීමද වැදගත් තැනක තිබේ. ඒ අතර , ලක්ෂණ ඇති පුද්ගලයන්, ඔවුන් සමඟ ගැටුනු පුද්ගලයන් සහ සමහර අවස්ථාවල අහඹූ පුද්ගලයන් සඳහාද කෝවිඩ් හඳුනාගැනීමේ පරික්ෂණ කරමින් පැතිරයාමේ රටාව , වේගය පිළිබඳ දැනුවත් වීම සමහ දැනුවත් කිරීම වැදගත් වෙනවා. 

 දැනට පවතින තත්ත්වය තුල ලංකාව තුල මේ සියළු කටයුතු “සාධාරණ සීමාවක“ සිදුවෙමින් පවතින බව දැනගන්නට ලැබෙනවා. පරික්ෂණ ප්‍රමාණය ඉහළ නැංවීම, ආසාදියන් සමඟ සම්බන්ධවූවන් හඳුනාගැනීම , නිරෝධායනයට යොමු කිරීම වැනි කටයුතු සාර්ථකව සිදුවන අතරේ “ඇඳිරි නීතිය “ නිසා පෙර කී දුරස්ථභාවය පවත්වා ගැනීම සිදුවෙනවා. කෙසේ වුවත්, මේ අවදානම ඉදිරියේ, යම් ආකාරක යහපත් ප්‍රවණතාවයක් ගැන ඉඟ පළ කරන්නට පුළුවන්. ඒ , ඉදිරියේදී වයිරසයට ගොදුරු වන සංඛ්‍යාවේ ඉහළ යාමක් වුවද, ( ඇඳිරි නීතිය ඉවත් කිරීමට පසු , සීග්‍ර වර්ධනයක් සමඟ) වෙනත් රටවලට සාපේක්ෂණ කෝවිඩ් නිසා සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව අඩු මට්ටමක පවත්වා ගැනීමට හැකිවනු ඇත. එයට ප්‍රධාන හේතුව නම් , බොහෝ රටවල කෝවිඩ් මරණ ප්‍රතිශතය ඉහළ නැංවීමට දායක වන ඉතා වියපත් මහළු ප්‍රජාව අපේ රට තුල එතරම් නැතිවීම සහ සිටින වියපත් ප්‍රජාවද , වෙනත් බොහෝ දියුණු රටවල මෙන් එක්ව එකම නිවාස පද්ධතියක් තුල වාසය නොකිරීමයි. ( දියුණූ රටවල තිබෙන වෛද්‍ය සේවාවල දියුණූව සහ සමහර ජානමය තත්ත්ව නිසා , ඉතා වියපත් වන තුරු (වයස 90-105 වැනි) විවිධ රෝගාබාධ සමඟ ජීවත්වන වැඩිමහළු ජනතාව සඳහා සේවා සැපයීමට ඔවුන් සඳහාම වෙන්වූ , නිවසා පද්ධතීන් තිබේ). 

කෙසේ වුවත් ආසාදනය වීම සීග්‍රව ඉහල ගොස් සෞඛ්‍ය පද්ධතියට දරාගත හැකි සීමාවෙන් ඉහළ ගියොත්, කෝවිඩ් නිසා ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය රෝගීන්ට ප්‍රමාණවත් සහය ලබා දීමට නොහැකි වීම මත ලොකු අවදානමක් මතු වෙන්නට පුළුවන්. ඒ වගේම අපේ රටේ ඇති ඉහළ දියවැඩියා , හෘදයාබාධ මට්ටම සහ සමහර ප්‍රෙද්ශ වල තිබෙන වකුගඩු ආබාධ සහිත වූවන්ගේ ප්‍රමාණය මත මේ සංඛ්‍යාව ඉහළ යාමේ තවත් අවදානමක් තිබෙන බව මතක් කරන්නම ඕන. 

මෙම තත්ත්වය හමුවේ, කෝවිඩ් පිළිබඳව වඩාත් සංකීර්ණ අවධානය යොමු කළ යුත්තේ හුදෙක් මරණ අනුපාතය නිසාවෙන්ම නොවේ. කෝවිඩ් වයිරසය විවිධ පුද්ගලයන්ගේ දේහය තුල සිදු කරන වෙනස් හානීන් සළකා බැලීමෙනි. තවත් විදියකින් කිව්වොත් කෝවීඩ් හැදෙන දහසකින් එක් කෙනෙක් මැරෙන්න පුළුවන්. අපි හුඟක් කතා කරන්නේ මේ “මරණය” ගැන. ඒත් අනෙක් නමසිය අනූ නවයම දැනෙන, හෝ දැනට නොදැනෙන සෞඛ්‍ය ආපදාවකට ලක්වෙලා අවසන්. ඒ මෙම වයිසරය පෙනහලු වලට පමණක් පහර නොගහන නිසා. මෙම වයිරසයට පුළුවන් ඇගේ තිබෙන සියළුම අවයව , ඉන්ද්‍රියයන්ට හානි කරන්න. ඒ සමහර හානි ක්ෂණිකව නොපෙනුනත් ඉදිරි කාළ සීමාව තුල වෙනත් ආකාරයක ගැටළු, රෝග ඇති කරන්න හැකියාවක් තියෙනවා. ඒ නිසා දැන් හඳුන්වා දෙන පරිදි අයෙකුගේ දේහයට කෝවිඩ් වයිරසය ඇතුළු වුවහොත්, කෝවිඩ් වල දරුණූ ලක්ෂණ නොපෙන්වා රෝග තත්ත්වයෙන් සුව වුනත්, අදාල පුද්ගලයාගේ “තිබුණූ අපේක්ෂිත ආයු කාළය” දැන් අවුරුදු දහයකින් අඩු වෙනවා. ඒ තරම් හානියක් කළ හැකි බව හඳුනාගෙන තිබෙනව, ඊට අමතරව තවත් හඳුනාගනිමින් තිබෙනවා. 

 නිමාවට පෙර කිව අවධාරණය කළ යුතු කරුණූ කිහිපයක් තිබෙනවා. ඒ, 
• කෝවිඩ් බෝවීමේ හැකියාව ඉතාමත් වැඩි වයිරස රෝගයක් බව. 
• PCR පරික්ෂණයදී Negative වීම යනු 100%ක නිවැරදි නොවිය හැකි බව. ( අදාල පරික්ෂණයේ සමස්ථ නිවැරදිබව තිබෙන්නේ 70-80%ක පරාසයේ වගේම , රෝගියාගේ තත්ත්වය , වයිසරය දේහ ගත වී ගත වූ කාළය, පරික්ෂණ කට්ටවල වල තත්ත්වය, සාම්පලය ගැනිමේ තාක්ෂණ ක්‍රම වල ගැටළු) මේ නිරවද්‍යභාවයට සීමා ගේනවා 
• මාස්ක් එක දැමීමෙන් තමන් නොව , අනෙකා ආරක්ෂා වන බව. ( තමන් ආරක්ෂා වීමට නම් දුර තබා ගැනීම සහ අත පිරිසිදුව තබා ගැනීම වැදගත් බව) 
• කෝවිඩ් වල මූලික රෝග ලක්ෂණ ලෙස සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව උණ ලක්ෂණ වලට අමතරව, රස සුවඳනොදැනී යාම, ඇස් රතු වීම සහ කඳුළු ගැනීම අසාමාන්‍ය ලෙස වැඩි වීම හෝ සාමාන්‍ය උදරාබාධයක ලක්ෂණ වැනි ටිකක් වෙනස් ලක්ෂණද ඇතිවිය හැකි බව 
• කෝවිඩ් දේහ ගත වුවත්, කිසිදු ලක්ෂණයක් නොපෙන්වා, වයිරසය පැතිරවිය හැකි විශාල පිරිසක් සමාජය තුල සිටිය හැකි බව 
 • මෙන්ම , අවසානයේ, කෝවිඩ් නිසා මිය නොගියද , තම ආයු කාළය අඩු වන හානි රැසක් දේහය තුල සිදුවන බව දැන සිටීම වැදගත් වේවි. 

මේ තත්ත්වය විවිධ පුද්ගලයන් කියන විදියට මැජික් වගේ ඉවර කරන්නට නොහැකි අතර, ඊට සෘජුව පහර දිය හැකි එන්නතක් සමාජ ගත කර තවත් මාස කිහිපයක් යන තුරු “කෝවිඩ් අවසන් කළා යැයි” එක දාගන්නට උත්සාහ නොකර, පොදුවේ රටක් සියල්ලම නිසි සෞඛ්‍ය උපදෙස් අනුගමනය කරමින්, කෝවිඩ් සමඟ ජීවත් වන්නට හුරුවීම කළ යුතු බවයි මගේ අදහස. දැනට පවතින තත්ත්වය තුල , කැනඩාව සහ අමෙරිකාව තුල සාර්ථක මට්ටමේ අත්හදා බැලිම් අවසන් වෙමින් පැවතියද, ඒවා ප්‍රතිකාරයක් ලෙස “මෙම රටවල” සමාජය තුලට ලඟා වීමට තවත් වසරක්වත් අවමව ගත වේවි. ඒ නිසා කෝවිඩ්ට "බය වෙලා කුලප්පු වෙනවාට වඩා" , යකා එක්ක වුනත් ඉන්න පුළුවන් සිරි ලාංකික අප, කෝවිඩ් එක්කත් දැනගෙන පරිස්සමින් ජීවත් වෙන්න හුරුවීමයි වැදගත්. 


සුව සතුට! මම මහේෂ්

2020/08/05

240) හැට පැන්නම Sex ඕනද?


කෝවිඩ් අපට අළුත්ම ලෝකයක් ගෙනත් දුන්නා. වෙනදට වඩා අත්සෝදන, අනෙකාගෙ පරිස්සම ගැන හිතල තමන් පරිස්සම් වෙන, වැඩි වෙලාවක් ගෙදර ඉන්න අළුත්ම ජීවන රටාවක්. මේකටම එකතුවුනු Working from home සමහර වෘත්තීන් හෝ රැකියාවන් වලට ගැටළුවක් වුනත් අපට නම් ලොකු පහසුවක් වුනා.වෙනද සේවාලාභීන් 8ක් 10ක් එක්ක මුහුණට මුහුණ සේවා ලබා දුන් අප අද, අද එක දිනකට සේවාලාභීන් 20කට විතර පහසුකම් සහ සේවා සපයනවා ගෙදර ඉඳගෙනම. Telemed, Zoom වගේම දුරකථනයත් මෙතැනදි අපේ ප්‍රධාන උපාංග කරගන්න පුළුවන් වෙලා තිබෙනවා. මේ ක්‍රමේ එකම අවාසිය කෑම තමා. මොකද වෙනද සායනයට ගියා නම් වෙලාවට කෑවා බිව්වා එච්චරයි. දැන් එහෙමද? ගේ ඇතුලෙමනේ, ඉතින් හාමිනේ හදන පැණි රස කෑම වල තත්ත්වය පරික්ෂා කරන්නමයි හිත කියන්නෙ. මොනව කරන්නද වැඩ කරන අතරෙම ඒ පරික්ෂාවන් කරල උදව්වක් කරන්න එපායැ. ඔය උදව් පදව් කරන අතරේ ඊයෙත් මගේ රාජකාරි කටයුතු පටන් ගත්තා.

අගහරුවාදා කියන්නේ අපේ Group therapy session එක තිබෙන දවස. ඒ කියන්නේ ටිකක් විතර අවිවේකීයි. ‍විවිධ මානසික මට්ටම් සහ රෝගී තත්ත්ව වල ඉන්න දහයක විතර කණ්ඩායමක්, තාක්ෂණීක ක්‍රම ඔස්සේ එකම තැනකට ගේන එක වගේම, ඔවුන්ගේ ප්‍රතිකාර සීමාව තුල කරදරයක් නොවී පවත්වා ගන්න එකත් අභියෝගයක්. මොකද වෙනද වගේ ඔවුන් අප ළග ඉන්නව නම් හරිම පහසුයි ඒ පාළනය කරන්න. නමුත් දැන් එයාලා තමන්‍ගෙ ගෙදර සිට,අන්තර්ජාලය වීඩියෝ තාක්ෂණය ඔස්සේ එකතු වෙත්දි සමහර ගැටළු වලට මුහුණ දෙන්නම වෙනවා.

වෙලාවට දහයයි, ආරම්භ කළා අපේ වැඩසටහන. එක් අයෙක් හැර සියල්ලොම සූදානමින් ඇවිත් එකතු වුනා.

“මොකද අද ටොම් පරික්කු?” හැමෝගෙම පුද්ගලික තොරතුරු වෙනත් අයට හඳුනාගන්න බැරි විදියට සඟවන ගමන්( ඒක සෞඛ්‍ය සේවය තුල නීතියක්) මට කියවුනා.

“ඇත්ත නේ? වෙනද අප‍ට ඉස්සර වෙලා තෝමස් මෙතැන” බ්‍රයන්ද කොහෙද උත්තර දෙනව ඇහුන.

ටොම්, නැත්නම් තෝමස් කියන්නේ අපේ ‍සේවාදායකයන් අතර ඉන්න හරිම අහිංසක,ජේෂ්ඨ මහත්මයෙක්. ඩිමෙන්ෂියා රෝගයේ මුල් අවධියේ පෙළෙන වයස අවුරදු හැත්තෑවක් විතර වෙන ඔහු, වියපත් ප්‍රජාව වෙනුවෙන්ම තිබෙන නිවාස සංකීර්ණයක ස්වාධීනව ජීවත් වෙනවා. තනිව වැඩපල කරගන්න තවමත් පුළුවන්.

ටොම්ගේ පමාව ගැන හිතමින් අවශ්‍යය සූදානම් විම වෙන අතරේ, මගේ පරිගණකය මත පෙන්වනවා ඔහු අප සමඟ එකතු වීම සඳහා සූදානමින් ඉන්න බව. දැන් ඔක්කොම හරි, ඉක්මණට ඔහුව ඇතුළු කරගන්න ඕන.

“කොහොමද ටොම්, හරි රස්නෙයි නේද? හැබැයි හරිම ලස්සනයි දවස” කණ්ඩා‍යම වෙත ඔහුව පිළිගත්තා, වෙනද ගිරව වගේ කතාව පටන් ගන්න ටොම් අද ටිකක් වෙලා ගත්තා.

“ඔව් මයික්, දවස නම් ලස්නයි ඒත්...මට පුළුවන්ද ඔයත් එක්ක ටිකක් වෙනම කතා කරන්න.” ඔහුගේ‍ මුහුණේ හැඟීම් වල නම් ලොකු වෙනසක්‍

“අපොයි පුළුවන්, අපට‍ තව වෙලාව තියෙනවා අප වැඩස‍ටහන පටන් ගන්න, මම එන්නම් ටොම් එක්ක breakout room එකට” උත්තර දුන්නා. Breakout room කියන්නේ මේ තාක්ෂණය තුල කණ්ඩායමෙන් වෙන වෙලා තනිව හමුවෙන්න ඇති පහසුකමක්.

දැන් මමත්, තෝමස් මහත්තයත් විතරයි බ්‍රේකවුට් රූම් එක ඇතුලේ.
“මගේ හිතට හරි නෑ මයික්, සැන්‍ඩ්‍රාට යන්න වුනා ‍LTC එකට. සිකුරාදා තමයි එයාල රූම් එක රෙඩි කළේ. එයාට යන්න වුනා සෙනසුරාදා. ගියේ නැත්නම් තව කාළයක් බලාගෙන ඉන්න වෙනවලු. එයා ගිය එක හොඳයි, ඒත් දැන් මට කවුරුවත් නෑ මයික්. දුව නම් ඇවිත් බලල යන්න එනවා, ග්‍රොසරි කරනවා. ඒත් සැන්‍ඩ්‍රා නැතිව මට හිතට අමාරුයි.” ටොම් දිග සුසුමක් හෙලුව, තවත් මොනවදෝ කියන්න තියෙන නිසා ඔහුගේ හිත නිදහස් කරගන්න මම නිහඬව හිටියා. සැන්ඩ්‍රා කියන්නේ ටොම් ගේ බිරිඳගේ මරණයෙන් පස්සේ ඔහුගේ තනියට හිටිය හිතවතිය. ටොම් කියන විදියට ඔහුගේ පෙම්වතිය. ඇයගේ විවාහයෙන් දික්කසාද වෙලා දැනට වසර කිහිපයක් තිස්සේ ටොම්‍‍ගේ පෙම්වතිය වුනු ඇයට, පසුගිය මාස කිහිපය තුල ඇතිවුනු ස්නායු ආබාධයක් නිසා ගිලීමේ අපහසුතාවක් ඇතිවීම නිසා අපේ සෞඛ්‍ය කණ්ඩායම තීරණ්ය කරනවා ඇයට පැය විසි හතර පුරාම සෞඛ්‍ය පහසුකම් ලැබෙන විශේෂීත ආයතනයක Long Term Care (LTC) නිවසක් ලබා දෙන්න. කෙ‍හොම වුනත් පවතින සීමාවන් එක්ක, දෙදෙනාටම එකම නිවසකට යන්න වුනේ නැහැ. ටොම්ගේ තත්ත්වය ඒ තරම් දරුණූ නැති නිසා ඔහුට සිදුවෙලා තමන්ගේ නිව‍සේ රැඳිලා ඉන්න. මේ තත්ත්වය වියපත්වීමේදී බොහෝ වෙලාවට බලාපොරොත්තු වෙන්න පුළුවන් දෙයක්.

දිග නැවතීමකට පස්සේ ...

“මයික්,බැරිද මටත් ඒ LTC එකටම යන්න. දැන් මට මේ අපාර්ට්මන්ට් එකේ තනියම ඉන්න බෑ. කවද හරි යන්න එපායැ. මමත් යන්නම් ඒකටම, එත‍කොට මට ආයෙත් මගේ පෙම්වතී එක්ක ඉන්න පුළුවන්.” ටෙ‍ාම් කලේ ඉල්ලීමක්ද, අවනඩුවක් දි කියල හිතාගන්න එක ටිකක් අමාරු වුනා.
“ටොම්, මේකනේ තත්ත්වේ. සැන්ඩ්‍රාගේ තත්ත්වෙත් එක්ක LTC එක ලැබුණත්, ඔයාට ඒ විදියේ හදිසි අවදානමක් නැති නිසානේ මෙහෙම තීරණයක් ගන්න ඇත්තේ‍. අපට බැරිද හැමදාම ගිහින් එයාව විසිට් කරල බලල එන්න. මම ඒකට ඇරේන්ජ්මන්ට් එකක් හදල දෙන්නම්, ලන්ච් එකත් සූදානම් කරලා දෙන්නම්. එතකොට ඔයාලට උයන්න, ඕනත් නෑ. සැන්ඩ්‍රා එක්ක ඉන්නත් පුළුවන්.” මම, මගේ සීමාව තුල කළ හැකි දේ පැහැදිලි කළා.

“අනේ නෑ මයික්, ඒත් මට කවුරුවත් නෑනේ, අපි දෙන්න හරි ආදරෙන් හිිටයේ, එයා නැතිව මට මෙතන නිදාගන්න බෑ.සැන්ඩ්‍රා එයා පොඩි කෙල්ල ව‍ගේ හුරතලේ.මට එයාව දකින්නෙ නැතිව ඉන්න අමාරුයි, මයික්ට හිතාගන්න පුළුවන් නේ මගේ හැඟිම. මට තනියි, ඒ විතරක්ම නෙවි”

“ඔව් ටොම් මට දැනෙනව ඔයාගේ හැඟීම්, ඒත් සමහර නීති රීති එක්ක සීමාවන් තියෙනවා නේ. හරි, ඔයා දැන් සැන්ඩ්‍රා එක්ක එකට ඉන්න අරගෙන අවුරුදු..?”

කතාව අවසන් කරන්නත් ඉස්සර ටොම් පැන්න,

“මේ මාසෙට අවුරුදු දෙකක් වෙනවා,” 

මේ කතාව තවත් ටිකක් දුරගියා,සාකච්ඡා වුනු සමහර දේ කපා හැරියා. අවසානයේ compassionate grounds කියන නීති රාමුව ඇතුලේ කළ හැකි උත්සාහයක් දරන්න පොරොන්දු වෙලා අපි දෙන්නත් ගියා අපේ කණ්ඩායම් වැඩසටහනට.

මට මේ කතාබහ අවසන් වෙලා ගෙදර ආවම කල්පනා වුනේ මේ මිනිස්සු ආදරය,ලිංගිකත්වය ගැන කොයිතරම් විවෘතද කියල. විශේෂයෙන්ම ආදර සබඳතා ගැන තිබෙන්නේ කොයිතරම් විවෘත අදහස්ද?

අපේ රටවල දරුවෙක් අවුරුදු විස්සක් විසිපහක් වෙනකම්,ආදරය,ලිංගික හැඟීම් වගේ දේවල් බලෙන් තද කරගෙන මැජික් කරගෙන ඉන්න උනන්දු කරවන පරිසරය වගේම, වියපත් වුනා‍ට පස්සේ “ආදරය,ලිංගික හැඟීම්” කියන දේ තහනම් වචනය කරල, “ඊළඟ යන තැනකට” බලෙන් සූදානම් කරවන පරිසරයක් නොවැ තිබෙන්නේ. තව විදියකින් කිව්වොත් හැට පැන්නට පස්සේ කවුරු හරි තාත්ත කෙනෙක් හරි අම්ම කෙනෙක් හරි කතා කළොත් “ආදරය,ලිංගික අවශ්‍යතා” ගැන මොන පවුකාර වැඩක් , නැත්නං මහ වල්කමක් විදියට හිතන අය කොයිතරම්ද?

ඒත්, වියපත් අයට “ආදරය සහ බැඳුනු ලිංගික අවශ්‍යතා” තිබේද? එහෙම නැත්නම් හැටපැන්න අයට ලිංගික එක්වීමේ කැමැත්තක් තිබෙනවාද? ඒක හරිද? සමහර විට අපේ සමාජය තුල සාකච්ඡා නොවන මේ මාතෘකාව ගැන මගේ විෂය සීමාව තුල කතාවක් තමයි අද මේ කරන්න හදන්නේ.
හැට පැන්නම සෙක්ස් ඕනද?

ඔව්, ලිංගික හැඟීම් කියන දේ , ලිංගික අවශ්‍යතාව පුද්ගලයෙක්ගේ ජීව ක්‍රියාවල තවත් එක් අවශ්‍යතාවයක්. සංස්කෘතික ආගමික වගේ සංකල්ප වලින් එළියට එන එක නැවැත්වුවත්, එම අවශ්‍යතාව ඔහුට හෝ ඇයට තිබෙනවා. කුඩා වයසෙ සිට වියපත් වීමේදි, වයසත් එක්ක මේ අවශ්‍යතවය ඉහළ ගිහින් එක්තරා සීමාවකදි යම් අඩුවීමේ සීමාවකට ආවත්, මේ අවශ්‍යතාව සම්පුර්ණයෙන්ම නැතිව යන්නේ නැහැ. වියපත් වීමත් එක්ක ඇතිවන, සෞඛ්‍ය ගැටළු ලිංගික එක්වීමකට යම් සීමා ඇති කළත් ඒ හැඟීම්වලට බාධාවක් නැහැ. හඳුනාගත් සංඛ්‍යා දත්ත එක්ක බැලුවම, වයස 75-85ත් අතරේ වැඩිහිටියන්ගෙන් 25%කට වඩා ලිංගිකව සක්‍රියයි. ඒ වයස අවුරුදු 65-74 වෙත්දි අදාල අගය 50%කට වඩා ඉහළ යනවා. ඒ කියන්නේ දරුවන් එක්ක කතා නොකළත්, මේ වයස් වල ඉන්න වැඩිහිටියන්ට ලිංගිකව එක්වීම අවශ්‍යතාව තිබෙනවා. එය සාමාන්‍ය සෞඛ්‍ය තත්ත්වයක්. නමුත් පෙර කී පරිදි වියපත් වීමත් එක්ක ඇතිවන ශාරීරික වෙනස්වීම් එක්ක ඇතිවන විවිධ අපහසුතා මග හරින්නට ඇති ප්‍රතිකාර ක්‍රම භාවිත කිරීමට මේ වැඩිහිටියන් දැනුවත් වීම වැදගත්. උදාහරණයක් ආර්තවාහරණයෙන් පස්සේ කාන්තාවගේ යෝනි මාර්ගයේ ඇතිවන වියළි ස්වභාවය පාළනයට තිබෙන ඊස්ට්‍රජන් ආලේපන වර්ග වගේම පිරිමි කෙනෙකුට ඇති විය හැකි ශිෂ්ණය සෘජුවීමේ අපහසුතා සඳහා වන ප්‍රතිකාර ගන්නට පුළුවන්.

කෙසේ වුවත්, වියපත් වීමේ ඇති වන හෘදයාබාධ තත්ත්ව වලදි නම් මේ ලිංගික කටයුතුවලට පෙර වෛද්‍ය උපදෙස් ගන්නට යොමු වීම හරිම වැදගත්. ඒකෙන් කියන්නේ හෘදයාබාධ වලට පස්සේ ලිංගික කටයුතු එපා කියන එකම නොවෙයි. වෛද්‍ය උපදෙස් මත යම් සීමාවන් සහ වෙනස්කිරීම වලට එන්න වේවි. මෙතැනදි වැදගත්ම දේ ලිංගික කාර්යය කියන්නේ, ලිංගික සංසර්ගයම විතරක නොවෙයි.

දැන් අපි ටිකක් බලමු වියපත් අය අතරේ සිදුවන ලිංගික කාර්යයන් වලින් ලැබෙන වාසි මොනවද කියල?

ලිංගික කාර්යයන් එක්ක රැධීරයේ ඉහළ යන ඩොපැමින් සහ ඔක්සිටොසීන් මගින් අදාල පුද්ගලයන්ගේ ස්නායු පද්ධතිය තුලට වන බලපෑම නිසාවෙන් සතුට,බලාපොරොත්තුව සහ කැමැත්ත වගේ ධනාත්මක හැඟීම් වැඩි කරගන්න උදව්වෙනවා. එය වියපත් වීමත් එක්ක මතුවිය හැකි මානසික රෝග වලින් ඔවුන් බේරා ගන්න උදව්වෙන බව හඳුනාගෙන තිබෙනවා.
අදාල කටයුත්තෙදි ඉහළ යන ටෙස්ටොස්ටෙරොන් මගින් වියපත් වීම සමඟ පුරුෂයන්ගේ ඇතිවිය හැකි පුරස්ථ ග්‍රන්ථිය ආශ්‍රිත රෝග පමා කරගැනීමටත්, හෘදයාබාධ අවදානමේ අඩුවක් කරගැනීමටත් හැකි බව පර්යේෂණ මගින් හදුනාගන්නවා.
මේ ‍භෞතික වාසි වලට අමතරව මානසික වශයෙන් ප්‍රීතිමත් ජීවන රටාවක් පවැතීම, තම විවාහක පාර්ශව සමඟ ප්‍රීතිමත් ජීවිතයක් ගත කිරීමේ ප්‍රවණතාව, වගේම ජීවිතය පිළිබඳව ධනාත්මකව ඉදිරියට මුහුණදීමේ හැකියාවක් දියුණූ වන බව තහවුරු කරගෙන තිබෙනව.


ඒ කියන්නේ මේ වියපත් කාළයේ සිදුවන ලිංගික කාර්යයන් මගින් ලැබෙන්නේ වැඩි වාසියක්. මෙතැනදි නැවත මතක් කළ යුතු වැදගත්ම දේ ලිංගික කාර්ය කියන්නේ සංසර්ගයම ‍පමණක් නොවන බව. හුරතල් වීම, ශරීරයන් ස්පර්ශ කිරීම, තම ලිංගික හැඟීම් වාචිකව තමන්ගේ අනෙක් පාර්ශවය වෙත සතුටක් ගෙන එන ලෙස යොමු කිරීම වගේ සියල්ල මීට ඇතුලත්.
මේ නිසා, මේ ලිපිය කියවන ඔබෙන් කරන්න තිබෙන ඉල්ලීම වන්නේ, සමහර විට ඔබේ මව, පියා නැත්නම් සීයා ආච්චි ටිකක් ලිංගික්වයට බර විහිළුවක් එකිනෙකා අතර හුවමාරු කරගත්තොත්, නැත්නම් තාත්ත කෙනෙක් ලිංගිකත්වය උත්දීපනය වන වීඩි‍‍යෝවක්, පිංතූරක් දැක්ක පමණින, මේ මිනිස්සු මහ “වල් කුපාඩි නරක පවුකාර” වගේ වචන වලින් වහන්න එපා. ඒ සාමාන්‍ය මානුෂික හැඟීමක්. වෙනත් අයෙක්‍ට මානසික හෝ කායික හානියක් නැත්නම් අදාල වියපත් යුවලට ඒ හැඟීම, රසය විඳින්නට දෙන්න. එය ජීවිතයේ ඇත්ත බව පිළීගන්න.

වියපත්වීම කියන්නේ මේ ලිංගික හැඟීම් බලෙන් හිර කරලා (හරියට පුංචි කාළෙ ව‍ගේ) ඊළඟට යන තැනකට “පින් පුරවන හිස් බාල්දි ගාණට” දාන්න එපා. කරන පිනක්, යනවා නම් යන තැනකට වැඩක් කරගන්න ඕන වියපත් වුනාම නොවේ, දැනුම් තේරුම් ඇති දවසේ සිට කළ යුත්තේ ඒ පින, ඒ කිව්වෙ යහපත් දේ. වියපත් වීමත් එක්ක ඇතිවන වෙනස්කම් එක්ක සමාජය නැත්නම් දරුවන්ගේ බලපෑම් එක්ක “බලෙන් හිත හිර” කරගෙන ඉන්නවාට වඩා, තම ජීව හැඟීම් විඳින එකයි වැදගත්‍.

අන්න ඒ ගැනයි මට මේ ලිපිය ඇතුලෙ කතා කරන්න වුනේ‍.මගේ මේ වෘත්තීය කාළ සීමාව ඇතුල‍ෙ යම ලිංගික ජීවිතයේ වෙනස්කම් සහ ඕනෑ එපාකම් ගැන කතා කළ වියපත් ‍සේවාදයකයන් අතර ඉහළම වයසක හිටියේ අවුරුදු අසූවක තාත්ත කෙනෙක් සහ ඔහුගේ බිරිඳ පහළම වයසෙ පුද්ගලයා වුනේ අවුරුදු පනහක පුද්ගලයෙක්. ඔහුගේ අවශ්‍යතාව වුනේ, තම ‍සෞඛ්‍ය ආයතනය තුල නිවසේදී පෝර්න් වීඩියෝ බැලීම තුල ඔහුට නීතිමය ගැටළුක් ඇතිවේද කියන එක. මේ අතරේ සියගණනක් අම්මලා තාත්තල තමන්ගේ “ජීව අවශ්‍යතාව” ගැන අපත් එක්ක කතා කරලා තිබෙනවා. ඒ අතරේ වැඩි පිරිසක් මේ රටවල අය වුනත් ඉන්දියානු සංස්කෘතිය තුල වියපත් වුනු මවු පියවරුත් තම ගැටළු විවෘතව කතා කරන්න පෙළඹීලා තිබුණා. 

නිමාවට පෙර සතුටුදායක ආරංචියක් බෙදා ගන්නත් පුළුවන් වුනා. ඒ අර අපේ කතාවේ ටොම්ගේ අවශ්‍යතාව වෙනුවෙන් මා යොමු කළ ඉල්ලීම සළකා බලන්නටත්, ඉදිරි සති ‍දෙක තුල අවශ්‍ය අගැයීම කරල අදාල සෞඛ්‍ය ආයතනයේම ඒකකයක් ඔහු වෙනුවෙන් ලබා දෙන්නට ඇති ‍හැකියාව සොයා බලන්නටත් බලධාරින් කැමැත්ත පළකරලා ඊමේලයක් එවා තිබුණා. හෙට දවසේ මේ “සතුටුදායක බලාපොරොත්තුව” ට‍ොම්ට දෙන අපේක්ෂාවෙන් අදට සමුගන්නවා.

සුබ දවසක් ඔබට!

(කතාව ඇත්ත වුවත්, සේවාදායකයන්ගේ පෞද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ව්‍යාජ නම් භාවිත කර ඇත) 

2020/03/25

ඔබ එන්න, ඔබ ඇවිත් යන්න එන්න...

මේ දිනවල ඇති අවිවේකී පරිසරය තුල “සොඳුරු සුව අසපුව“ යාවත්කාළීන සිදුකරන්නට ලැබෙන්නේ නැති තරම්. කෙසේ වෙතත්, පවතින තත්ත්වය පිළිබඳ ලිපි මගේ පෞද්ගලික ෆේස්බුක් පිටුව තුල පළ කරනවා. කැමති නම් ඇවිත් යමක් අරගන්න.

මෙන්න ලිංක් එක ඇවිත්යන්න එන්න.
https://www.facebook.com/mmaheshnishantha
මේ අවදානම පහව ගිය විගස සොඳුරු සුව අසපුව නැවත යාවත්කාළීන වේවි.

ඔබට සුව සතුට පතමි.
මම මහේෂ්

2020/02/29

239) මාස්ක්, රැවුල සහ කොරෝනා



COVID -19 වයිරසයේ සීග්‍ර පැතිරීමත් එක්ක බොහෝ මාස්ක් පළඳින්න පෙළඹිලා තිබෙනවා. මේ පළඳින මාස්ක් වලින් බලාපොරොත්තුවන ආරක්ෂාව නොලැබුණත්, රෝගී හෝ රෝගයේ ලක්ෂණ පෙන්වන අයෙක් මාස්ක් එකක් පැළඳීම වැදගත්. මෙි වීඩියෝව මාස්ක පළඳින ඔබට වැදගත් වේවි



කොරෝනගෙන් ගැලවෙන්නට හරි මග 


දෑත පරිස්සම් කරගන්න

1 අවශ් සියළුම අවස්ථා වලදි ,දෑත් සබන් සෝදා ගලා යන ජලයෙන් පිරිසිදු කරගන්න. විශේෂයෙන්ම,පොදු ප්රවාහන සේවාවන් භාවිතයෙන්,වෙළදසැල් වල ගැවසීමෙන් රෝහල් තුල රැඳීසිටීමෙන් පසු

2 අත් සේදීමෙන් පසු වියලීම සඳහා Hot air hand dryer භාවිත නොකරන්න

3 Alcohol based hand sanitizer එකක් හැම විටම සූදානම්ව ළඟ ලබා ගන්න

4 ඇස් , මුහුණ අතගෑම් හැකි තරම් සීමා කරන්න.

5 සුබ පැතීම් සඳහා අතට අතදීම්, වැළඳ ගැනීම් සීමා කරන්න.

6 රෝග ලක්ෂණ නොපෙන්වන අයෙක් තුල පවා වයිරසය ඇති බව , පැතිරවිය හැකි බව දැනුවත් වන්න.

7 සැක සහිත අවදානම් සහිත යමක් ස්පර්ෂ කලේනම් , දෑත් නිසි ලෙස පිරිසිදු කරගන්න.



කෙළ බිඳිති ආවරණය කරන්න

1 කිවිසීමේදී දෑත භාවිත නොකර ටිෂු එකක් හෝ නැත්නම් වැලමිට ඇතුලත භාවිත කර බිදිති විසිරීම පාලනය කරගන්න.

2 නැවත භාවිත කරන ලේන්සුවකට වඩා වරක් භාවිත කර ඉවත් කරන facial tissue වඩාත් සුදුසුයි මේ අවස්ථාවේ.

3 කිවිසීමකට , නාසය පිරිසිදු කිරීමකට පසු දෑත සබන් / ගලා යන ජලය හෝ 70%-80 Alcohol based Hand sanitizer භාවිත කර පිරිසිදු කරගන්න.



ලෙඩ වුනා නම් ගෙදර ඉන්න

1 රෝග ලක්ෂණ දැනගන්න කැස්ස, උණ , උගුරේ වේදනව, සෙම්ප්රතිශ්යා වේ ලක්ෂණ, ශ්වසන අපහසුව මුලික ලක්ෂණ විය හැක

2 සෙම්ප්රතිශ්යාව ලක්ෂණ මතුවූ සැනින් කළබල නොවන්න.නමුත් අදාල ආසාදනය පැතිරෙන ප්රෙද්ශයක , පසුගිය සති දෙක තුල සංචාරය කළානම් හෝ අදාල රෝගයට පත්වූ අයෙක් සමඟ ළඟ ඇසුරක් පැවතුනාද අඩි හයකට හෝ අඩු දුරක නම් රෝග ලක්ෂණ වන වෙනස්වීම පිළිබඳව වැඩි අවධානයකින් ඉන්න.

3 නිවසට වී දිනක් දෙකක් විවේක ගන්න, රෝග ලක්ෂණ පිළිබඳ සැළකිලිමත්වන්න.

4 දියර වර්ග වැඩිපුර ගැනීම, පෝෂණිය ආහාර ගැනීම හරිව වැදගත්.තද උණූ ජලය පානයේ අවශ්යතාවයක් නැතිමුත් උතුරවා නිවාගත් ජලය හෝ පිරිසිදු පානීය ජලය පානය වැදගත් වේ

5 මේ කාළය තුල ඔබේ හිතුමනාපෙට ප්රතිජීවක ඖෂධ නොගන්න.

6 ඔබට රෝග ලක්ෂණ ඇත්නම් පවුලේ අනෙක් අයගෙන් හැකි තරමට වෙන්ව මේ කාළසිමාව ගත කරන්න. මේ අවස්ථාවේ නිවස තුලදී වුවද මුව වැස්මක් පැළඳීම පවුලේ අනෙක් අයට යම් ආරක්ෂාවක් වේවි

7 රෝග ලක්ෂණ වැඩිවන බව දැනෙනවා නම් හෝ ශ්වසන අපහසුතාවයක ලක්ෂණ මතුවේ නම් දින ගණන ගැන නොසිතා මුව වැස්මක් පැළද, රෝහලට යන්න.

8 ඔබට කොරෝනා වයිරසය ඇතුළු වී ඇතැයි රෝහලේදී හඳුනාගත්ත වයිරසය ශරීරගත වූ සියල්ලන් ජීවිත අවදානමකට ලක් නොවනබව තේරුම් ගන්න, සෞඛ් උපදෙස් අනුව අදාල කාළ සීමා රෝහල තුල ගත කරන්න.

9 සැක සහිත ලක්ෂණ පෙන්වන පුද්ගලයින් සමඟ ඉතා ළඟ කතා බහ , සිප ගැනීම්, නොකරන්න.

හොඳට කන්න බොන්න

1 පෝෂණීය ආහාර වේලක් ගන්න, පිරිසිදු ජලය/දියර වර්ග වයසට ගැලපෙන ප්රමාණයට පානය කරන්න.

2 මත්පැන් පානය මගින් මෙම වයිරසය විනාශ නොවන බව දැනුවත් වන්න.

3 මස්, කිරි බිත්තර වැනි සත්ව ආහාර හොදින් පිස පරිභෝජනය කරන්න. හොදින් පිසගත් මස් මාංශ අනුභවයෙන් ප්රෝටීන් මිස වයිරසය නොලැබේ ,

4 සත්ව ආහාර මිලදී ගැනීම සඳහා වගකීමක් ඇති වෙළඳ සැලක් වෙත යන්න

5 ආහාර සැකසීමේදී , නොපිසින ආහාර ගොටු කොළ වැනි සමඟ නොපිසූ මස් මාංශ මිශ්රවීම වලක්වා ගන්න

6 විටමින් සී සහිත ස්වභාවික පළතුරු භාවිතය වාසිදායක විය හැකි බව දැනුවත් වන්න.



නිවැරදිව දෑත් පිරිසිදු කරගන්න

1 ගලා යන ජලයෙන් , ඇඟිලි/ඇඟිලි අතර/මැණික්කටුව ප්රෙද්ශය/අල්ල/පිටි අල්ල, හොඳින් තෙමා ගන්න

2 දැන් සබන් යොදා පෙර ප්රදේශ තත්තපර 20-30ක්වත් හොඳින් අතුල්ලන්න , දැන් ගලා යන ජලයෙන් හොඳින් සෝදා හරින්න.

3 අත් වියලීම සඳහා පිරිසිදු රෙදි කඩක් හෝ ටිෂු එකක් යොදා ගන්න, කිසිදු විටෙක සවිකර ඇති Hot air hand dryer භාවිත නොකරන්න

4 ගලායන ජලය සහ සබන් නොමැති අවස්ථාවකදි Alcohol based hand sanitizer බිඳු කිහිපයක් අතට ගෙන පෙර කී ප්රෙද්ශ තුල හොඳින් ආලේප කරගන්න, වියලෙන්නට දෙන්න. තෙතමාත්තු කිරීම හෝ සේදීම කළ යුතු නොවේ. 5 අත කිළිටි යැයි හැඟෙන හැම විටකෙම සහ , කිවිසීම , නාසය පිරිසිදු කිරීම, සතුන් ස්පර්ශ කිරීමෙන් පසු, කෑම පිළීයෙල කිරීමට පෙර , කෑමට පෙර , වැසිකිලි භාවිතයට පසු, රෝගී අයෙක්ට සත්කාර කළ පසු සහ අතට අතදීම හෝ අවදානම් යමක් ස්පර්ශ කිරීමට පසු දෑත පිරිසිදු කරගන්න


දැනුම යාවත්කාළීනව තබා ගන්න

1 රජය විසින් ලබා දෙන සෞඛ් උපදෙස් පිළිපදින්න.

2 පහත බැදුම් ඔස්සේ ජාත්යන්තර මට්ටමෙන් පිළිගන්නානිවැරදිනවතම දැනුම ලබා ගන්න. www.who.int www.cdc.gov

3 ලබා ගත් නිවැරදි දැනුම බෙදා ගන්න



දැන ගෙන මාස්ක් එකක් පළදින්න

1 ජනාකීර්ණ,අවදානම් යැයි ඔබ සැක කරන ස්ථානයකදි හෝ ඔබට රෝග ලක්ෂණ ඇත්නම් පළදින්න.පැළදීමට පෙර දෑත , සබන් සහ ගලා යන ජලයෙන් හෝ විෂබීජනාශකයක් යොදා පිරිසිදු කරගන්න.

2 හැම විටම වර්ණවත් ලේයරය Fluid repellent layer ඉවතට සහ සුදු පැහැ පැත්ත මුහුණට ස්පර්ශ වන සේ පළදින්න.

3 නාසය ඉහළ කෙළවර සිට නිකටේ පතුල දක්වා මාස්ක් එකෙන් ආවරණය විය යුතුමයි

4කිනම් මාස්ක් එකක් පැළදුවද එමගින් කට , නාසය , නිකට අතර හිදැස් අවම වන සේ හොඳින් ආවරණයවන අයුරින් පළදින්න

5 එකම මාස්ක් එක නැවත භාවිත කරන්නට එපා. නැවත පිරිසිදු කර භාවිත කළ හැකි ෆිල්ටරයක් සහිත මාස්ක් එකක් නම් නිශ්පාදකයාගේ උපදෙස් අනුව එය පිරිසිදු කරන්න

6 ඔබ රැවුලු වවා ඇති අයෙක් නම් මාස්ක් එක සහ ඔබේ මුහුණ අතර ඇති හිදැස් මගින් වයිරසය පහසුවෙන් දේහගත විය හැකි බව දැන ගන්න

7 මාස්ක් එක මගින් 100% ආරක්ෂාවක් නොලැබෙන බව දැන අනෙක් ආරක්ෂණ උපක්රමද අනුගමනය කරන්න

2020/02/23

238) කාන්තාවන්ට විශේෂයි- Baby Blues & Postpartum Depression

Postpartum Depression කියන්නේ දරුවන් ප්‍රසූත කළ මව්වරුනට ඇති විය හැකි අවදානම් සහිත , ඉක්මණ් හඳුනාගැනීමක් සහ ප්‍රතිකාර කළ යුතු තත්ත්වයක්. නමුත් බොහෝ අවස්ථාවලද මේ තත්ත්වය මග හැරීයාම නිසා ඇය පමණක් නොවේ සමස්ථ පවුලම කරදරයට , අපහසුතාවයට පත්වෙනවා. අද අප කතා කරන්නේ එම තත්ත්ව සහ ඒවාට ගත යුතු පියවර පිළිබඳවයි එන්න , ඇවිත් දැනුවත් වෙන්න. වැඩක් ඇත්නම් තවත් අයෙකුට දැනගන්නට බෙදා ගන්න.

2020/02/17

237) ඇඟ හැඩ වෙන්න බර අඩු වෙන්න රසට කන්න

අද දවසේ බෝනොවන රෝග වල සීග්‍ර වැඩි වීමක් දකින්නට පුළුවන්. හෘදයාබාධ, දියවැඩියාව , ලේ නාල ආශ්‍රිත රෝග විතරක් නොවේ තරබාරුවත් ලොකු සමාජයීය ගැටළුවක් වෙලා. මේ බොහෝ තත්ත්ව වලට දැන හෝ නොදැන ප්‍රධාන හේතුවක් වන්නේ අපේ ආහාර රටාව . අපි මෙතෙක් “පෝෂදායි ආහාර වේල“ කියමින් කතා කළත් එය ප්‍රාෙයෝගිකව අප අතරේ ක්‍රියාත්මක වේද කියන එක ගැටළුවක්. අන්න ඒ නිසා අද මේ කතා කරන මාතෘකා දෙක ඔස්සේ ඔබේ ආහාර වේල “නිවැරදිව“ සකසා ගැනීමට, ඒ ඔස්සේ ඔබට , ඔබේ දරුවාට “නිරෝගී හෙටක්“ ලබා දීමට ඔබට හැකිවේවි. විනාඩි තිහක කාළ සීමාවක් පුරා දිවයන මේ වීඩියෝව ඔබේ ජීවිතයේ වසර ගණණාවක් රැක දේවි කියල මම හිතනවා. ඉතින් , නරඹන්න වීඩියෝව , ගැටළු ඇත්නම් යොමු කරන්න අපි දැනුවත් වෙමු. 
සුව සතුට පිරි දිනයක්